هوالهو با سلام همان طور که قبلا هم گفته بودم امروز قصد دارم به یوگای تبتی ذاین (یا ژاین) بپردازم. البته خودم به عنوان یک یوگی با برخی از تمرین های ارائه شده در این شیوه موافق نیستم، ضمن اینکه تا آنجایی که من می دانم در ابتدا، اصلا یوگایی به اسم یوگای رویاها وجود نداشته و در این شیوه هم به اصل و نسب آن اشاره نشده است. به هر حال ممکن است این شیوه زیر شاخه ی یکی از شاخه های اصلی بوده که بعدا اهمیت پیدا کرده و همان طور که قبلا گفتم از آنجا که تبتیان پیش گامان هنر رویابینی بودند مطمئنا این شیوه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. و من سعی می کنم بدون کم و کاست و اظهار نظر شخصی به آموزش آن بپردازم. نکته ی دیگر که باید قبل از شروع عرض کنم اینکه برخی تمرین های این شیوه با تمرین های رویابینی در قبالا تفاوت و حتی تضاد دارند پس تمرین هر دو در یک زمان ممکن نمی باشد و فرد باید تنها یکی از آنها را بر گزیند و پس از پایان بردن آن به سراغ دیگری برود. اگر هم از یکی جواب گرفت که دیگر لازم نیست به دیگری رجوع کند. به هر حال هیچ کدام از این شیوه ها بر دیگری برتری ندارند بلکه بیشتر مسئله ی علاقه ی شخصی است که یکی از شیوه ها را بر می گزیند. یوگای تبتی مثل هر شیوه ی خوب دیگر فقط به زمان خواب یا کمی قبل از آن محدود نمی شود بلکه تمرین هایی برای تمام شبانه روز ارائه می کند که می توان آنرا به سه بخش "چند لحظه پس از بیداری در صبح"، "تمام طول روز" و "دقایقی پیش از خواب" تقسیم کرد. ما قبلا در مورد "چند لحظه پس از بیداری" صحبت کرده ایم که باید خواب هایتان را به یاد آورید و آنها را در دفتر رویاها یادداشت کنید و موارد دیگر که به تفضیل بیان شدند، البته یوگای تبتی می گوید که برای کمک به یاد آوری بهتر است تنفس شیر را انجام دهید، به این صورت هوا را از بیین را به داخل بکشید سپس آن را به سرعت از بینی بیرون دهید به طوری که صدای "هاه" شنیده شود (تا بحال اسم چنین تمرین تنفسی به گوشم نخورده پس آن را تایید نمی کنم) اما جادوی واقعی در مرحله ی دوم نهفته است، که یوگای تبتی برای زمان بیداری تمرین های متنوعی ارائه می کند. اولین و مهمترین تمرین مراقبه ی ذاین می باشد که به خاطر همین اهمیت کل این شیوه را یوگای تبتی ذاین هم می گویند. ذاین در لغت به معنای آرام نشستن است. در این شیوه شما آرام روی زمین می نشینید و سعی می کنید ذهنتان را بر شیئی که روبرویتان قرار گرفته متمرکز کنید. این شیء هر چیزی می تواند باشد که در حدود فاصله ی 45 سانتیمتری و درست مقابل چشم هایتان قرار می گیرد (طوری که برای نگاه کردن به آن لازم نباشد سرتان را خم کنید یا بالا ببرید). در ذاین برای تمرکز از اولین حرف تبتی (معادل "الف" خودمان) استفاده می شود، که در شش دایره ی متحد المرکز احاطه شده است. این تصویر را می توانید در اینجا مشاهده کنید. بهتر است برای انجام این مراقبه این تصویر را به صورت رنگی چاپ کنید اما اگر به هر دلیل امکانش نیست می توانید همان نماد وسط (حرف الف) را به صورت سیاه و سفید چاپ کنید و رویش تمرکز کنید، تفاوت چندانی هم ندارد. برای انجام مراقبه ی ذاین ساعتی در روز را در نظر بگیرید که دنیای اطراف و شما از هر نظر در آرامش هستید. روی زمین بنشینید و تصویر را در فاصله ی 45 سانتی خود قرار دهید، دقت کنید در تمام طول تمرین پشتتان باید کاملا صاف باشد، البته اینقدر پشتتان را صاف نکنید که کمرتان بگیرد بلکه باید کمرتان در عین صاف بودن کاملا انعطاف پذیر باشد (افرادی که به علت مشکل آرتروز نمی توانند صاف بنشینند می توانند به جای روی زمین نشستن روی صندلی مناسب بنشینند). حالا قدری آرام بگیرید و سعی کنید که ذهنتان را آرام و متمرکز کنید. دقت کنید که تا پایان تمرین حق تکان خوردن را ندارید، اگر به هر دلیل تکان خوردید تمرین خراب شده و باید از نو شروع کنید! حالا به نماد ذاین بنگرید و سعی کنید هر چیز دیگر را از ذهنتان خارج کنید. اگر فکری، حواستان را پرت کرد عصبانی نشوید بلکه آرام با خود بگویید: "بازگشت، بازگشت" و به تصویر بازگردید. زمان معمول این تمرین 20 دقیقه است، یعنی شما باید به مدت 20 دقیقه به تصویر خیره شوید (دقت کنید که در یوگا تانترا از تصاویری به عنوان یانترا برای تمرکز استفاده می شود، اما آن تمرین ها به گونه ای دیگر است و این تصویر که در اینجا ذکر شد یانترا به حساب نمی آید). اگر برایتان سخت است بهتر است از زمان های کمتر شروع کنید و مثلا به جای 20 دقیقا در روز دوتا 10 دقیقه تمرین کنید. این مرحله ی اول است که به آن "ذاین تحمیلی" می گویند. و به این معنی است که شما به زور و اجبار خودتان را مجبور به نشستن می کنید. اگر هر روز تمرین کنید و مصمم باشید کم کم پیشرفت هایی در شما پدید می آیند. ممکن است احساسات جدیدی را در بدنتان تجربه کنید یا چیزهایی ببینید و صداهایی بشنوید ممکن هم هست که هیچ اتفاقی نیفتد! آنچه که در این مرحله مهم است این است که به هیچ چیز اهمیت ندهید و با خود عهد کنید که در هر صورت هر روز به مدت 20 دقیقه به این مراقبه بپردازید. وقتی که به حد کافی تمرین کردید (در حدود یک ماه) و توانستید بدون بر هم خوردن حواس 20 دقیقه بر نماد ذاین تمرکز کنید، آماده اید که وارد مرحله ی دوم شوید به این مرحله ذاین طبیعی می گویند. چرا که دیگر برای ذاین (آرام نشستن) لازم نیست به خود به فشار آورید بلکه همه چیز خود به خود رخ می دهد. در این مرحله نماد را رها می کنید و با ذهن آرامتان بر فضا تمرکز می کنید. در صورتی که برایتان ممکن است بهترین گزینه در این مرحله تمرکز بر آسمان است. که شما به کل آسمان و نه فقط نقطه ای خاص از آن تمرکز می کنید. اگر هم برایتان مقدور نیست می توانید بر هوای بین شما و دیوار اتاقتان تمرکز کنید. البته ممکن است اولش غیر ممکن به نظر برسد اما خوب که توجه کنید هوا را همچون موجود زنده ای می یابید که قابلیت یکی شدن با آن را دارید، این مرحله ماهها و سال ها به طول می انجامد، تا زمانی که ذهن به طور کامل بیدار می گردد و شما به "ذاین نامحدود" می رسید و آگاهی تان در تمام لحظات شبانه روز می گسترد. مراقبه ی ذاین بر هوشیاری ذهن اثر می گذارد و هوشیاری بر تمام جوانب زندگی شما از جمله رویابینی تان اثر می گذارد و کسانی که به طور مرتب و با نظم (و روی این دو کلمه تاکید می کنم) به مراقبه ی ذاین پرداخته اند اثرات شگرفی را در پیشرفت رویابینی و برون افکنی خود مشاهده کرده اند، خصوصا کسانی که دوبار در روز مراقبه می کنند (دو زمان 20 دقیقه) پیشرفت سریع تری دارند. البته موانع بسیاری بر سر راهتان خواهد بود مثل تنبلی، احساس رخوت و خستگی، خواب آلودگی و... که همه ی اینها شگردهای ذهن و بدن شما هستند که از زیر دستوراتتان شانه خالی کنند اما اگر محکم و با اراده باشید می توانید این موانع را پشت سر بگذارید و به قدری پیشرفت کنید که یک روز دیگر خودتان هم خودتان را نشناسید! همان طور که گفتم مراقبه ی ذاین تمرین اصلی ای است که در طول روز برای شما تجویز می شود اما تمرین های جانبی دیگری نیز در این مورد ارائه شده اند که به خصوص برای تقویت توانایی رویابینی تعبیه شده اند. که ما به شرح سه تا از این تمرین ها می پردازیم: 1. تمرین تمام روز: در این تمرین شما در تمام روز به خود می گویید که در رویا هستید و هیچ کدام از چیزهایی که می بینید واقعی نیستند بلکه شما در توهم دنیا خفته اید. "این بدن، این ذهن، این دنیا، این دوستان همه و همه خیالی اند." این جمله است که باید در تمام روز با خود تکرار کنید اما مهمتر از تکرار، آگاه بودن به معنای آن و درک حقیقی مفهوم جمله است که در نهایت به شما کمک می کند درک کنید حقیقت هیچ ربطی به دنیای بیرون ندارد و خواب نیز تنها رویایی دیگر گونه است و مثل رویای بیداری قابل کنترل و بررسی می باشد. 2. تمرین آینه: برای این تمرین به دو آینه نیاز دارید یکی تمام قد و دیگری آینه ای دستی. مقابل آینه ی تمام قد بایستید و به چشمان خود نگاه کنید حالا آینه ی دستی را پشت سرتان ببرید و طوری آنرا تنظیم کنید که بتوانید در آینه تمام قد گوش چپ یا گوش راستتان را ببینید. در ابتدا باید آینه ی دستی مستقیم باشد طوری که تصویر چهره و تصویر پشت سر شما موازی باشند و کاملا معلوم باشد اینها تصویر یک فرد از دو زاویه اند. حالا آینه ی دستی را کم کم بپرخانید تا تصویر دوم از تصویر اول فاصله بگیرد و به نظر برسد که تصویر فرد دیگری است شاید اصلا این تصویر برایتان تازگی داشته باشد. حالا خوب به هر دو تصویر که از هم جدا گشته اند نگاه کنید و عمیق درک کنید که این داستان زندگی خود شماست و بخش هایی از وجودتان از بخش های دیگر جداگشته اند و شما به این علت آنها را بیگانه می پندارید. و درک کنید که عالم رویاها هم همین است؛ تصویری از دنیای شما، منتها از زاویه ای که دور افتاده و جدا به نظر می رسد و با خود بگویید: "من درک می کنم این بار که رویا ببینم درک می کنم که در واقع این خود من هستم که دارم از زاویه ای دیگر مورد بررسی قرار می گیرم. این بار تمام توانم را به کار می گیرم تا یگانگی وجودم را باز یابم" و با گفتن این جمله آرام آینه را بچرخانید تا تصویر دوم مثل قبل به تصویر اول بپیوندد. این تمرین را چند بار در روز، هر بار که وقت کردید انجام دهید و دقت کنید که اگر پیام تمرین درست به ذهن دومتان برسد، آثار سودمندش در رویابینی کاملا مشهود خواهد بود. به هر حال رویاهایمان هم شبیه همین تصویر که در آینه دیدید هر چند که خود ما هستند اما قابلیت این را دارند که به سرعت از ما فاصله بگیرند، تکه تکه شوند و به گونه ای غریب به نظرمان رسند. 3. تمرین دوست: این تمرین نیز در واقع همان تمرین یک و دو می باشد، منتها به گونه ای دیگر سعی می کند شما را به توهم دنیا و پوچی ظواهر آن آگاه کند. در این تمرین شما باید از دوستی کمک بگیرید. از او بخواهید مقابلتان بنشیند و به شما توهین کند، عیب هایتان را به رختان بکشد و از شما گله کند و به او اطمینان بدهید که حرف هایش را به دل نمی گیرید! و واقعا هم سعی کنید که حرف های او را بشنوید اما عمیقا درک کنید که این کلمات چقدر تهی اند و چقدر از خود واقعی تان دورند. البته من نمی گویم کاملا موفق می شوید یا اصلا خشمگین یا خجالت زده نمی شوید. چرا ممکن است بشوید اما باید سعی کنید در این تمرین پیشرفت کنید و مدام به خود تلقین کنید که اینها همه دروغین اند و توهی بیش نیستند. سپس در جلسه ی بعد از دوستتان بخواهید نیکی های شما را برشمرد و از شما تعریف کنید. این بار نیز باید جلوی برانگیزش احساساتتان را بگیرید و به خود بگوید که این کلمات پوچ اند. بعد باید برعکس این تمرین را انجام دهید یعنی شما همین کار انتقاد و تعریف و تمجید را از دوستتان انجام دهید اما باز آگاه باشید که این ها نیز توهم است و شما در تمام طول روز با افراد مختلف مشغول این بازی هستید که هیچ ارزشی ندارد. در پایان از دوستتان تشکر کنید که شما را یاری کرد با تشکر از دوست عزیزم: رایت ساحر

توجه:انجام این تمرینات بدون آگاهی کامل وعدم آمادگی جسمی وروحی اختلالات روحی روانی جبران ناپذیری در شما بوجود می آورد ومن هیچ دوباره تکرار می کنم هیچ مسوولیتی در قبال آن ندارم.





چشم سوم با اسامي مختلف از جمله چشم معرفت، چشم بصيرت، چشم دل، چشم درون، تيسراتيل و آجنا خوانده مي‌شود و جايگاه آن در كالبد اثيري و منطبق بر پيشاني در جسم فيزيكي است.

برخي دانشمندان اعتقاد دارند كه چشم سوم محلي براي دريافت ادراكات فراحسي، الهام و اشراق و وسيله‌اي براي ارتباط موجودات با يكديگر در جهان هستي مي‌باشد. از طريق آجنا مي‌توان با عوالم و موجودات ماورائي و همچنين با وراي ابعاد مكاني و زماني ارتباط برقرار ساخت. همچنين با كمك آجنا مي‌توان هاله‌ها را ديد.

براي رؤيت هاله، لازم است كه تمرينات باز كردن چشم سوم را انجام دهيد، تا چشم سوم خود را تحريك كرده، قدرت گيرندگي آن را افزايش دهيد. اين كار شما را قادر مي‎سازد كه انرژي اطراف سوژه‌ را دريافت كنيد. البته بدون انجام اين كار هم ديدن هاله‎ي تك‌رنگ‌ها ممكن است، اما اگر چشم سوم شما تحريك و باز نشده باشد، ديدن هاله‎ي يك موجود زنده بسيار مشكل خواهد بود.

به ياد بياوريد كه وقتي خيلي خيلي خسته و كاملاً فرسوده‌ايد چه حالي داريد؟ به ياد بياوريد كه چه احساسي داريد وقتي براي روزها نخوابيده‎ايد و به سختي مي‎توانيد چشمهايتان را باز نگه داريد؟ به ياد بياوريد كه چه احساسي داريد وقتي چشمهايتان دست از تلاش براي بسته شدن بر نمي‎دارند؟ به ياد بياوريد كه چه حالي داريد وقتي كه با چشمهايتان مي‎جنگيد تا آنها را باز نگه داريد؟

تجسم اين حالتها با تمركز و توجه كامل، در شما احساسي برمي‎انگيزد، مانند اينكه تلاش مي‎كنيد يك پرده‎ي خيالي سنگين را از پشت چشمهايتان بلند كنيد. در چنين حالتي ماهيچه‎هاي چشمهايتان خوب پاسخ نمي‎دهند، بنابراين كار شما تقريباً بطور كامل ذهني است.

چند لحظه صبر كنيد تا اين حالت را به خوبي مجسم كنيد. كوشش براي باز نگه‌داشتن چشمان خسته، يك تحريك ذهني قوي در چشم سوم ايجاد مي‎كند و به تدريج باعث باز شدن آن مي‎شود. اما چگونه؟

اين فعاليت گشايشي ذهن ، آگاهي جسمي شما را در محل چشم سوم متمركز مي‎كند. هنگامي كه آگاهي جسمي شما در يك قسمت از بدنتان متمركز مي‎شود و شما آن ناحيه را تحت نفوذ ذهني خود قرار مي‎دهيد، كالبد انرژي خود را در آن ناحيه به نحوي پويا تحريك مي‎كنيد. اگر اين فعاليت ذهني به اندازه كافي ادامه پيدا كند و تلاش ذهني كافي صرف آن شود، چشم سوم شما شروع به باز شدن خواهد كرد.

اگر شما فعاليت گشايشي ذهن را هنگامي كه در حالت آرامش هستيد و موضوعي در ميدان ديد شما قرار دارد ( و بطور مستقيم در حال نگاه كردن به آن نيستيد ) انجام دهيد، ديد هاله‎اي خودبخود ايجاد خواهد شد.

فعاليت گشايشي ذهن كه در اينجا شرح داده شد، شبيه تكنيك‎هاي ديداري باز كردن چاكرا است كه توسط اكثر استادان كار با انرژي و پيشرفت قواي ذهني تدريس مي‎شود. فقط به مراتب قوي‌تر و مؤثرتر است. تمرينهاي ديداري كار با انرژي به تنهايي ضعيف و كند هستند و يادگيري و استفاده از آنها مشكل است.

توصيه: مركز بين دو چشم (روي پيشاني) را به نرمي با ناخن بخارانيد. اين كار به شما كمك خواهد كرد كه اين نقطه را با آگاهي جسماني خود به دقت هدف بگيريد.

آگاهي جسماني خود را به ناحيه بين چشمهاي خود منتقل كنيد. با تمركز كامل از اين ناحيه آگاه شويد. اين ناحيه را به صورت ذهني بالا بكشيد. چنان كه گويي تلاش مي‎كنيد پلكهايتان را به زور باز كنيد. اما به ماهيچه‌هايتان در اين ناحيه اجازه ندهيد كه منقبض شوند يا به هر صورت ديگر پاسخ بدهند ( اين تلاش كاملاً ذهني است).

احساس خود را به دقت مورد توجه قرار دهيد. تصور كنيد كه چشمهايتان خيلي سنگين شده‎اند؛ به آنها اجازه دهيد كه بسته شوند، و چند بار پلكهايتان را به‌هم بزنيد. توجه كنيد كه براي اين كار از كدام ماهيچه‌ها استفاده مي‎كنيد.

همين فرمان عضلاني را از طريق آگاهي جسماني ذهن خود در آن ناحيه به كار ببريد، اما ديگر به ماهيچه‌هاي پلكهايتان اجازه ندهيد كه از فرمان اطاعت كنند.

اين كار را دوباره و دوباره تكرار كنيد ( بالا بكشيد، بالا بكشيد، بالا بكشيد… ) چنان كه گويي يك وزنه‎ي خيالي سنگين را از پشت چشمهايتان بلند مي‎كنيد.

اين كار را بارها تكرار كنيد، اما به خودتان ( يا هيچ يك از ماهيچه‎هايتان ) اجازه‎‎ي انقباض يا پاسخ ندهيد. اين كار در آغاز كمي دشوار است، اما با كمي تمرين به راحتي در انجام آن مهارت و تسلط پيدا مي‎كنيد.

اين فعاليت گشايشي ذهني خيلي مهم است. اگر مي‎خواهيد به روشن‌بيني و ساير توانايي‌هاي روحي دست پيدا كنيد، اين تمرين اولين قدم براي يادگيري كنترل چشم سوم است.

در مراحل اوليه ممكن است احساس كنيد كه ناحيه وسيعي از بالاي ابروهايتان را بالا مي‎كشيد، حتي تمام پيشاني خود را . اين مورد اشكالي ندارد و باز هم مي‎تواند تأثير لازم را براي باز كردن چشم سوم شما داشته باشد. با تمرين بيشتر خواهيد توانست حوزه‎ي تمركز فعاليت ذهني خود را كاهش دهيد و آن را به ناحيه‎ي بين ابروها ( چشم سوم ) محدود كنيد.

اگر اين فعاليت گشايشي ذهني را ادامه دهيد، چشم سوم خود را تحريك كرده ، آن را فعال خواهيد ساخت. تمركز يكنواخت و آرام شما روي يك شيئ، چشم سوم شما را با انرژي ساطع شونده از آن شيئ هماهنگ خواهد كرد. اين انرژي به مركز بينايي مغز شما ارسال مي‎شود و در آنجا بعنوان يك تصوير ( يك نوار روشن از نور رنگي ) تفسير مي‎‌شود.

توصيه: هر گاه در انجام اين عملكرد گشايشي ذهني، تمركز و تسلط كافي كسب كرده، آنرا بصورت ذهني اجرا كنيد، متوجه خواهيد شد كه وزنه‎ي خيالي پشت چشمهاي شما در يك سمت آسانتر از سمت ديگر بالا كشيده مي‎شود،كه معمولاً سمت راست آسانتر است. اصولا‎ً اين احساس ناشي از تفاوت بين دو نيمكره‎‎ي مغز شما است كه استفاده از يكي به مراتب آسانتر از ديگري است ( نيمكره‎ي غالب ). اگر اين مورد براي شما ايجاد اشكال مي‎كند، با يك فعاليت چرخشي ذهني، در جهت چرخش عقربه‎هاي ساعت در ناحيه‎ي بين ابروها، چشم سوم خود را تحريك كنيد. منظور از جهت چرخش عقربه‎هاي ساعت اين است كه صورت خود را به عنوان صفحه‎ي ساعت در نظر بگيريد و جهت صحيح چرخش را با آن بسنجيد. براي اين فعاليت چرخشي نيز از همان فرمان ذهني عضلاني استفاده كنيد كه قبلاً براي باز كردن چشمهاي خسته به كار مي‎برديد. اما اكنون آنرا براي چرخش به كار ببريد، چنان كه گويي با حركت چرخشي يك مداد، اين ناحيه را تحريك مي‎كنيد. بهترين روش اين است كه براي فعال كردن چشم سوم خود تمرين گشايشي اصلي و اين تمرين چرخشي را يك در ميان انجام دهيد. فعاليت گشايشي ذهني به هر حال براي هماهنگ كردن چشم سوم شما با هاله لازم است.

توجه: به ياد داشته باشيد كه همه‎ي اين تمرينهاي محرك انرژي، به آگاهي جسماني موضعي خصوصاً آگاهي موضعي در سطح پوست وابسته‎اند. براي اينكه اين تمرينها مؤثر باشند، بايد احساس كنيد كه آنها واقعاً اتفاق مي‎افتند

راجع به دو بخش که مربوط به سفر روحانی است صحبت کرديم،يعنی پاکسازی بدن و پاکسازی افکار. پاکی احساسات مهمترين بخش است.در سفر روحانی پاکی احساسات بيشتر مورد استفاده است تا پاکی بدن و افکار به آن دليل که انسان بيشتر در احساساتش به سر می برد تا افکار.گفته می شود که انسان حيوان منطقی است، ولی اين مطلب حقيقت ندارد.بشتر کارهای شما تحت تأثير احساساتتان انجام ميشوند تا افکار. نفرت شما ، عصبانيتتان ، عشق تان همه و همه مربوط به احساساتتان می شود نه به افکارتان.
بيشتر فعاليتهای روزانه در زندگی از دنيای احساسات سرچشمه می گيرند نه از دنيای افکار. شايد تا به حال به اين نکته توجه کرده باشيد که شما به انجام کاری فکر می کنيد ولی در زمان انجام آن کار ديگری انجام می دهيد. دليل اين امر اين است که تفاوت فاحشی بين احساسات و افکار می باشد. مثلاً تصميم ميگيريد که عصبانی نشويد چون فکر می کنيد عصبانيت بد است.ولی وقتی که عصبانيت شما را فرا ميگيرد ، افکارتان به کناری می روند و عصبانی می شويد.تا زمانی که دگرگونی در دنيای احساسات اتفاق نيفتد، افکار نمی توانند به تنهايی انقلابی در زندگی شما ايجاد کنند. به همين دليل احساسات مهمترين رکن در امور روحانی محسوب می شوند. در اين قسمت دربارهء پاکی احساسات صحبت خواهيم کرد.
از ابعاد مختلف احساسات من توجه شما را به چهار نکته جلب می کنم ،به شما می گويم که چگونه می شود از ميان اين چهار بعد به پاکسازی احساسات پرداخت. ممکن است متضاد اين ابعاد نيز اتفاق بيفتند و اين چهار بعد بستری شوند برای احساسات ناخالص .
اولين آنها دوستی يا دوستانه بودن است. دومين بعد شفقت و محبت است، سومين آنها شاد بودن و چهارمين نيز سپاسگزاری است. اگر بتوانيد اين چهار بعد را در زندگی روزمرهءتان وارد کنيد پاکی احساسات را به دست آورده ايد. اين چهار بعد هر کدام متضاد خود را نيز به همراه دارند.متضاد دوستی دشمنی و  انزجار است، متضاد شفقت و مهربانی ظالم بودن وحشی گری و نامهربانی است، متضاد شاد بودن غمگينی ، بدبختی ، نگرانی و برانگيختگی است. متضاد سپاسگزاری ناسپاسی است . کسی که در زندگی و احساساتش در جهت مخالف اين چهار بعد حرکت کند دارای احساسات ناپاک است و شخصی که ريشه هايش در اين چهار بعد ريشه بدواند احساسات پاک کامل دارد.
شما بايد بفهميد چه چيزی بر روی احساسات شما اثر می گذارد و چه چيزی آنها را در قيد و بند قرار ميدهد؟ آيا به جای دوستی، دشمنی و خصومت در زندگی شما حکم فرماست؟ يعنی به جای اينکه تحت تأثير دوستی و محبت باشيد تحت تأثير دشمنی هستيد؟ آيا بيشتر انرژی خود را از دشمنی می گيريد؟ همچنان که قبلاً نيزگفته ام عصبانيت، انرژی دارد. اما دوستی هم انرژی دارد. شخصی که انرژی های عصبانيت را در درونش تقويت کند بعد عظيمی را در زندگيش از دست می دهد.کسی که بيدار کردن انرژی دوستانهء خود را در زندگی ياد نگرفته است، در هنگام خشم قدرتمند و زمان دوستی ضعيف است.
ممکن است به اين نکته توجه نکرده باشيد که همهء ملتهای دنيا در زمان صلح ضعيف تر می شوند و در زمان جنگ خيلی قدرتمند تر هستند.چرا؟چون نمی دانند که چگونه انرژی دوستانه خلق کنند . سکوت برای بيشتر آدمهای دنيا قدرت نيست بلکه ضعف است . به همين دليل است که در هند ، کشوری که خيلی راجع به عشق و صلح صحبت کرده ، اين قدر ضعيف شده است.چون معمولاً تنها راه احساس قدرت اين است که خشن باشند.
هيتلر در اتوبيوگرافی خود نوشته است : اگر بخواهيد يک کشور را قدرتمند کنيد،بايد وانمود کنيد که دشمن داريد و يا برای خود دشمن تراشی کنيد. حتی اگر دشمنی وجود ندارد،به مردم بگوييد که دشمن همه جا در کمين است. وقتی مردم باور کنند که بوسيلهء دشمنان احاطه شده اند، انرژی و قدرت زيادی توليد می شود.